محمد عبدالهی

گروه کامپیوتر جهاد دانشگاهی مشهد

ابرهای ماژلانی


 

ابرهای ماژلانی(Magellanic Clouds)  ، دو کهکشانی هستند که به افتخار ( ماژلان) دریا نورد پرتقالی به این نام  نامیده شده اند. این دو کهکشان‌ کوتوله های نامنظمی هستند که مانند ماهواره به دور کهکشان راه شیری می‌چرخند. فاصله ی این دو کهکشان با یکدیگر حدود ۱۰۰۰۰۰ سال نوری است. ابرهای ماژلانی مانند راه شیری دارای میلیون‌ها ستاره و همچنین احتمالا دارای سیاره هستند. این دو کهکشان در نیمکره جنوبی آسمان در صورت فلکی صلیب جنوبی دیده شده و در مقایسه با راه شیری اندازه کوچک تری دارند، به طوری تحت جاذبه آن گرفتار شده‌اند. در ابتدا دانشمندان  بر این باور  بودند که ابرهای ماژلانی، اقمار راه شیری هستند، اما محاسبات اخیر مربوط به سرعت این اجرام مشخص کرد که آنها، قید گرانشی به راه شیری نداشته و تنها در حال عبور از کنار راه شیری هستند. ابر ماژلانی بزرگ ۱۶۰۰۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد و  چهارمین کهکشان بزرگ گروه محلی محسوب میشود. ابر ماژلانی کوچک  در فاصله ۲۰۰۰۰۰ سال نوری  آنطرف تر از ما و در صورت فلکی توکان قرار گرفته است که مانند قطعه مه آلودی است که از راه شیری کنده شده است. در حقیقت این جرم، یکی از دورترین اجرامی است که با چشم غیرمسلح می توان آن را در آسمان شب رصد کرد. این دو کهکشان تاکنون شاهد چندین دوره تولید ستاره ای بوده اند که ستاره شناسان به این نتیجه رسیده اند هر بار عبور آنها از کنار کهکشان راه شیری عامل تحریک در جهت تولید ستاره های جدید بوده است. نوار ماژلانی از گاز هیدروژن غنی تشکیل شده و گاز بسیار داغ تشکیل شده و عمر آن ۲٫۵میلیارد سال است.
درباره رابطه این نوار با کهکشان راه شیری دو فرضیه وجود دارد. یکی این که این نوار مداری به دور کهکشان راه شیری دارد، و دیگری آن که این نوار فقط از نزدیکی کهکشان راه شیری عبور می‌کند. دلیل به وجود آمدن این نوار این است که جاذبه بسیار زیاد کهکشان راه شیری باعث می‌شود که ابرهای ماژلانی کوچک و بزرگ به دور آن بچرخند.چون این جاذبه خیلی قوی است نمی‌توانند آن را تحمل کرده و به سمت راه شیری کشیده می‌شوند.این جاذبه زیاد قسمت خارجی دیسک کهکشان راه شیری را تحت تاثیر قرار می‌دهد. ابرهای ماژلانی هم ممکن است به دلیل این جاذبه از هم گسیخته یا به دورن راه شیری بلعیده شوند.
البته درباره نقش کهکشان راه شیری در شکل گیری نوار ماژلانی هم دو فرض وجود دارد. یکی این که این نوار به دلیل جاذبه کهکشان راه شیری تشکیل شده و فرض دیگر این است که این نوار ابتدا بر اثر حرکت نزدیک دو ابر ماژلانی به هم و جاذبه شان تشکیل شده و سپس کهکشان راه شیری آن را این طور شکل داده‌است.
منابع جهت مطالعه بیشتر
  1. Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics. «Magellanic Clouds Are First-Time Visitors.» ScienceDaily, ۲۹ ۲۰۰۷. Web. ۹ Sep. ۲۰۱۱.
  2. National Radio Astronomy Observatory. «Giant intergalactic gas stream longer than thought.» ScienceDaily, ۵ ۲۰۱۰. Web. ۹ Sep. ۲۰۱۱.
  3. CSIRO Australia. «Gas ‘Finger’ Points To Galaxies’ Future.» ScienceDaily, ۴ ۲۰۰۸. Web. ۹. Sep. ۲۰۱۱
  4. universetoday.com : Stream of Hydrogen Connects the Milky Way and the Magellanic Clouds
محقق آماتور نجوم
فرشته مالکی